Anket Hazırlama Teknikleri

Anketler oldukça popüler veri toplama yöntemleri olmakla birlikte, ancak uygun kullanılmaları halinde yarar sağlamaktadır. Anket ile elde etmeyi amaçladığınız bilgiye farklı veri toplama araçlarını kullanarak, daha kolay, daha hızlı, daha ucuz ve daha doğru bir şekilde ulaşabilirsiz. Bu nedenle anket uygulamasına girişmeden önce, alternatif bilgi toplama yöntemleri, mevcut şartlar göz önüne alınarak incelenmelidir. Eğer bu incleme sonucunda anket uygulamaya karar verirseniz öncelikle kullanacağınız anket yöntemini seçmelisiniz.

Anket Yönetminin Belirlenmesi

İnternet, posta, telefon ve karşılıklı görüşme ile yapılan anket türlerinin her birinde, anketin cevaplanma süreci bir diğerinden farklıdır. İnternet ve posta ile yapılan anketlerde, soruları cevaplandıranlar, cevapların süre ve sırasını kontrol edebilirler. Anket ile ilgili büyük resmi görebilmek ya da daha kaç tane soru olduğunu saptayabilmek için, ileri sorulara göz atabilirler. Ayrıca bu yöntemde, insanları anketi doldururken etkileyebilecek bir anketör bulunmamaktadır.

Telefon aracılığıyla ya da karşılıklı görüşme ile yapılan anketlerde ise hız ve sırayı anketörler kontrol eder. Soruları cevaplayan kişiler cevaplarını, yalnızca duyduklarını değerlendirerek verirler. Duyduklarının dışındaki tek kavram, daha önceki soru/sorulardan hatırladıklarıdır. Ayrıca insanlar, anketörün doğru/uygun olarak değerlendirdiğini düşündükleri cevaplara yönelebilirler.

Bu nedenlerden dolayı anket yönteminin, insanların verdikleri cevapları etkilemesi şaşırtıcı değildir. Araştırmalar, aynı sorunun posta, telefon ya da karşılıklı görüşme ile yapılan anketlerde sorulması halinde, farklı cevaplar alındığını göstermektedir. Bunun için araştırılmak istenen konu ve katılımcıların özellikleri dikkate alınarak en uygun anket yönteminin seçilmesi çalışmanızın başarısı için kritik öneme sahiptir.

Anket yöntemleri konusunda eğitim ya da danışmanlık almak için tıklayınız.

Anket Sorularının Hazırlanması

İnsanlara soru sorarak çok değerli bilgiler elde edebilirsiniz. Tabii sorularınızın “geçerli” ve “güvenilir” olması şartıyla…

Geçerlilik sorularınızın araştırdığınız konuya uygunluğu ile ilgili bir kavramdır. Nasıl tartı ile boy ölçmeye çalışmak anlamsız ise insanlara hobilerini sorarak onların iş tatminini belirleyemezsiniz. Eğer bir işyerindeki çalışanların iş tatmin düzeylerini ölçmek istiyorsanız, onlarda tatmin ve tatminsizlik yaratan tüm faktörleri bulmalı ve bunları ankete dâhil etmelisiniz. Yani anketiniz şirketinize şirkete özel olmalı. Başka şirketler için hazırlanmış anketleri kullanırsanız ne mi olur? Anlamsız sonuçlar elde edersiniz.

Güvenilirlik ise sorularınızın anlaşılırlığı ile ilgili bir kavramdır. Eğer soru size ve tüm cevaplayıcıya aynı anlamı ifade ediyorsa güvenilir olduğu söylenebilir. Örneğin kişilerin sağlıklı yaşam için spor yapıp yapmadıklarını belirlemek amacıyla “Düzenli spor yapar mısınız?” sorusunu kullandığınız varsayalım. Bu soruya her gün beş kilometre koşan biri de, ayda bir kez tenis oynayan kişi de “evet” cevabı verebilir. Bunun yanında işlerinden dolayı programını zaman zaman aksatan kişiler ise “hayır” cevabı vereceklerdir. Soru amaca hizmet etti mi?

Anket sorularının oluşturulması konusunda eğitim ya da danışmanlık almak için tıklayınız.

Uygulama

Anket araştırmanızdan sağlıklı sonuçlar alabilmek için sorularınızı doğru kişilere sormalısınız. Aksi takdirde elde edeceğiniz sonuçlar gerçeği yansıtmayacaktır. Örneğin Cumhuriyet gazetesinin okurlarına bir seçim anketi yaptığını varsayın. Elde edilecek sonuçlara dayalı olarak sağlıklı bir tahmin yapabilir mi? Tabii ki hayır.

Üzerinde araştırma yapmayı planladığınız topluluğa “hedef kitle” denir. Örneğin “İstanbul’da görev yapan hemşireler” ya da “Devlet hastanelerinde görev yapan doktorlar” hedef kitle olarak seçilebilir. Hedef kitle belirlenmesinde yaşanan en büyük sorun ise bu kitledeki tüm birimlerin tam bir listesinin oluşturulmasıdır. Çerçeve olarak adlandırılan bu listedeki eksiklikler anketin uygulandığı kitlenin planlanan kitleden farklı olmasına yol açar.

Anketi hedef kitlenin tümü yerine sadece bir kısmına uygulamanız zaman ve para tasarrufu sağlayacaktır. Bununla birlikte bazı durumlarda uygulamanın topluluğun tümüne yapılması daha mantıklı olabilir. Örneğin 100 kişiden oluşan bir işletmeye yapılacak bir ankette örneklem en az 80 kişiden oluşması gerekmektedir. Ancak hedef kitleniz 1.000.000 kişiden oluşuyorsa aynı güvenilirlikteki sonuçları 384 kişiden elde edebilirseniz. Tabii örneklemeyi doğru yapmanız halinde. Bunun için olasılıklı örnekleme, kota örnekleme, amaçlı örnekleme, harita örnekleme gibi pek çok yöntem geliştirilmiştir. Hangi örnekleme yönteminin seçilmesinin gerektiği ise yapacağınız araştırmanın özelliklerine göre farklılık gösterecektir.

Ayrıca uygulama aşamasının başarısı için ayrıntılı bir planlama yapmanızı ve anket bütçenizi oluşturmanızı tavsiye ediyoruz.

Anketin uygulanması konusunda eğitim ya da danışmanlık almak için tıklayınız.

Verilerin Analizi

Doldurulmuş anket formları size ulaştı. Şimdi sıra elde edilen verilerin ne anlam ifade ettiğini bulmaya geldi. Ne kadar erkek, ne kadar kadın ankete cevap verdi? Aralarındaki fark anlamlı mı? Görüşlerinde üç yıl öncesine göre ne kadar bir değişim söz konusu?...

Tüm bu sorulara cevap verebilmek için, anket verilerinin uygun istatistik teknikler kullanılarak analiz edilmesi gereklidir. Bu maksatla geliştirilmiş çok sayıda teknik var. Yapmanız gereken verilerinize uygun teknikleri bularak kullanmanız. Fakat maalesef elinde çekiç olan birinin her şeyi çivi olarak görmesi gibi, pek çok araştırmacı ANOVA, t-testi gibi bilinen bir iki yöntemi her türlü veriye uygulamaya çalışıyorlar.

Bizim önereceğimiz analiz prosedürü ise ilk aşamada ölçeğinizin güvenilirlik ve geçerliliğini hesaplamanız. Bu şekilde anketinizin güvenilirlik ve geçerliliğini zayıflatan soruları değerlendirme dışı tutarak daha sağlıklı sonuçlar elde edebilirsiniz.

İkinci aşamada ise verilerinizin normal dağılıma uygunluğunu test edin. Bu test kullanılacak analiz yönteminin türünü (parametrik / parametrik olmayan) belirlemenize yardımcı olacaktır.

Üçüncü aşamada ise yine verilerinizin ve bağımsız değişkenlerin türüne göre kullanacağınız analiz yöntemini belirleyebilirsiniz. Yaygın olarak kullanılan parametrik analiz yöntemleri; t-Testi, Tek Faktörlü Varyans Analizi, İki Faktörlü Varyans Analizi ve Çok Faktörlü Varyans Analizidir. Yine yaygın olarak bilinen parametrik olmayan analiz yöntemleri ise Ki-Kare, Mann-Whitney U, Wilcoxon, Kruskal Wallis ve Friedman testleridir.

Veri analizi konusunda eğitim ya da danışmanlık almak için tıklayınız.

Araştırma Raporunun Hazırlanması

Araştırma raporunun hazırlanması anket uygulamasının son aşamasını oluşturur. Rapor sözlü ya da yazılı olabilir ve farklı büyüklüklerdeki gruplara sunulabilir. Raporun etkinliği büyük ölçüde açık ve anlaşılır olmasına bağlıdır.

Sözlü rapor Sözlü rapordaki en kritik nokta raporun ne kadar ayrıntılı ya da teknik hazırlanacağına karar verilmesidir. Raporun aşırı teknik ifadelerden oluşması izleyiciyi sıkacaktır. Diğer taraftan teknik detayların göz ardı edilmesi ciddi eleştirilere yol açabilir.

Bu nedenle bu aşamada yapmanız gereken ilk iş izleyicilerin ihtiyaçlarını belirlemektir. Eğer izleyicilerin kompozisyonundan emin değilseniz, teknik olmayan bir konuşma hazırlayın ve daha teknik sorulara hazırlıklı olun. Teknik ayrıntıları ise yazılı rapora dahil edin.

Yazılı rapor Kullanışlı bir yazılı rapor ilgililerin en azından anketin amacı, metodu ve elde edilen bulgular hakkında ortak bir görüşe sahip olmalarını sağlayacak açıklıkta anlatılmış bilgi içermelidir. Eğer bilimsel bir çalışma yapıyorsanız ya da raporu belli bir kuruluş için hazırlıyorsanız size uymanız gereken bir format verilebilir. Fakat pek çok durumda raporun ne kadar uzun olacağı ve neleri içereceğine karar verme durumunda kalabilirsiniz.

Rapor hazırlama konusunda eğitim ya da danışmanlık almak için tıklayınız.

Sonuç

Yukarıda verilen bilgiler ışığında başarılı bir anket araştırması gerçekleştirebilmek için yapılması gerekenler

1. İhtiyaç duyduğunuz yeni bilginin, ne olduğunu ve bu bilgiye niçin ihtiyaç duyduğunuzu kesin bir şekilde belirleyin;

2. Amacınıza en iyi şekilde hizmet edeceğini düşündüğünüz anket yöntemini seçin;

3. Örnekleme yapılıp yapılmayacağına, örneklemin nasıl belirle-neceğine karar verin;
4. Doğru ve kullanışlı bilgiler sağlayacak iyi sorular yazın;
5. İyi bir uygulama planı yapın ve bunu hayata geçirin;
6. Elde edilen verileri, doğru yöntemler kullanarak analiz edin.
7. Sonuçları dinleyicileri aydınlatacak şekilde sunun.

Web Tasarım, E-Ticaret Paketi, Web Yazılım